Azərbaycan | Rus | English
SAYTDA BU GÜN: İlham Əliyev: “ İslahatların davam etdirilməsi üçün biz çox ciddi işləməliyik, daim inkişafda, axtarışda olmalıyıq” **** Maliyyə böhranı şəraitində müəssisələrin tətbiq etdiyi strategiyalar **** Vətənpərvər ziyalı **** “Bakcell”dənuşaq şahmat turnirinə növbəti dəstək **** Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Rusiya Federasiya Şurasının sədri Valentina Matviyenko ilə görüşüb **** Hava limanında fəaliyyət göstərən “Bakı Taksi Xidməti” qiymətlərdə endirim edib **** ® “Kapital Bank”dan gənclərə komissiyasız kredit ****
Qəzetin çap variantları
23 may - 3 iyun 2019-cu il
20 (1069)
16-22 may 2019-cu il
19 (1067)
Q?zetin ?ap variantlar?n?n arxivi

Faydalı linklər   

www.president.az
www.samedzade.az
www.azerbaijan.az
www.meclis.gov.az
www.banker.az
www.aii.az
Qanunlar

Azərbaycan Respublikası Auditorlar Palatası

Şurasının 2015-ci il 30 sentyabr tarixli

266/1 saylı qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

 

«ABC» şirkətinin Audit Komitəsinin  nümunəvi Əsasnaməsi

  1.  Ümumi müddəalar

 1.1.   Audit Komitəsi (bundan sonra Komitə adlanacaqdır) «____________________» Azərbaycan Respublikası Qanunu (Şirkətin fəaliyyət sahəsini tənzimləyən normativ hüquqi akt və ya aktlar göstərilir), “Daxili Audit haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu, ___________ (əgər varsa – Şirkətin fəaliyyət sahəsini tənzimləyən orqanın müvafiq normativ aktları göstərilir) «ABC» şirkətinin (bundan sonra «Şirkət») Nizamnaməsi və bu Əsasnamə əsasında fəaliyyət göstərir.

 1.2.   Komitə Şirkətin Müşahidə Şurasının (və ya digər səlahiyyətli orqanının) təqdimatı əsasında Səhmdarların Ümumi Yığıncağı (və ya digər səlahiyyətli orqanı) tərəfindən təyin olunmuş, Şirkətin daxili nəzarət sisteminin qiymətləndirilməsini və monitorinqini həyata keçirən tövsiyəverici orqandır. Həmçinin bu orqan Şirkətin maliyyə nəzarəti sisteminə nəzarət etməkdə Müşahidə Şurasına (və ya digər səlahiyyətli orqanına) köməklik göstərir və lazım gəldikdə Səhmdarları (təsisçiləri) Şirkətin maliyyə vəziyyəti barədə məlumatlandırır.

 1.3. Komitə öz fəaliyyəti barədə ildə bir (və ya sayı göstərilir) dəfədən az olmayaraq Səhmdarların (Təsisçilərin ) Ümumi Yığıncağı, və ya təsisçinin və ildə dörd (və ya sayı göstərilir) dəfədən az olmayaraq müvafiq səlahiyyətli orqanın (adı göstərilir) qarşısında hesabat verir.

 1.4. Audit komitəsinin  nümunəvi əsasnaməsi Azərbaycan   Respublikasında auditor   xidmətinin   inkişaf  Konsepsiyasında  (2012-2020-ci illər) və Azərbaycan Respublikasının Auditorlar Palatası Şurasının 2014-cü il 16 dekabr tarixli 258/1  saylı qərarı ilə təsdiq edilmiş Azərbaycan Respublikasi Auditorlar Palatasinin 2015-2017-cı illər üzrə  iş   planın 1.4 " Auditor xidməti ilə ələqədar təlimatlar, tövsiyələr və metodik göstərişlərin  hazırlanması " bəndində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin icrası ilə əlaqədar auditin korporativ təşkili və tənzimlənməsinin vahid  sistemə və formaya salınması vasitəsilə  təkmilləşdirilməsi məqsədilə hazırlanmışdır.

2. Komitənin səlahiyyətləri

2.1.   Komitə aşağıdakı səlahiyyətlərə malikdir:

2.1.1. Şirkətin audit siyasətini və strategiyasını müəyyən etmək;

2.1.2. Şirkətin idarəetmə orqanından (adını göstərməli) Komitənin öz funksiyalarını həyata keçirmək üçün bütün məlumatları almaq;

2.1.3. Daxili audit planlarını təsdiq etmək və audit qurumunun fəaliyyətinə nəzarəti həyata keçirmək;

2.1.4. Kənar auditorların nümayəndələri ilə görüşlər keçirmək;

2.1.5. Kənar auditorun onun müstəqilliyinə mənfi təsir göstərə biləcək amilləri nəzərdən keçirmək;

2.1.6. Kənar auditorun, audit və əlaqədar audit xidmətləri üzrə   işlərinin həcminin, icra müddətlərinin və xidmət haqqının (qonorarının) müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı Müşahidə şurasına (və ya müvafiq orqana) tövsiyələr vermək;

2.1.7. Kənar auditorun peşəkarlığını, müstəqilliyini və fəaliyyətini qiymətləndirmək və onun fəaliyyət nəticələrinin və müstəqilliyinin adekvatlığına dair öz rəyini daxil edən hesabatı Şirkətin Nizamnaməsi ilə müəyyən edilmiş müvafiq orqanlarına təqdim etmək. Bu cür hesabat Kənar Auditorun yenidən təyin olunmasına və ya müqaviləsinin dayandırılmasına və lazım gəldikdə, bu cür auditorun əvəz edilməsinə dair Komitənin təkliflərini əks etdirir. Hər hansı bir orqan (adını göstərməli) bütünlüklə Komitənin verdiyi qiymətlə və təkliflərlə razı olmadıqda, Komitənin hesabatı həmin orqandan da səlahiyyətli orqana (adını göstərməli) təqdim edilir və onun yiğincağinın gündəliyinə daxil edilir;

2.1.8. Kənar auditin nəticəsi əsasında maliyyə hesabatlarına ediləcək dəqiqləşmələr və əlavələri nəzərdən keçirmək;

2.1.9. Şirkətin daxili auditorunun təyin olunması zamanı öz münasibətini bildirmək və onun işinə qiymət vermək;

2.1.10. daxili nəzarət sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair müvafiq orqanlara (adını göstərməli)  təkliflər vermək;

2.1.11. Şirkətin fəaliyyəti ilə bağlı şirkətin müvafiq orqanlarının (adlarını göstərməli) qəbul etdiyi bütün qərarlarla tanış olmaq;

2.1.12. Şirkətin bütün daxili qaydaları və strategiyası ilə tanış olmaq;

2.1.13. Şirkətin fəaliyyəti ilə baglı qanunvericiliyə, Şirkətin nizamnaməsinə və (əgər varsa) Şirkətin fəaliyyət sahəsini tənzimləyən orqanın normativ sənədləri tələblərinin yerinə yetirilməsini müvafiq orqandan (adını göstərməli) tələb etmək;

2.1.14. daxili audit struktunun rəhbərinin və işçilərinin işdən azad olması və ya dəyişdirilməsi barədə şirkətin müvafiq orqanı (adını göstərməli) qarşısında məsələ qaldırmaq;

2.1.15. Şirkətın illik hesabatına dair mülahizələrini bildirmək;

2.1.16. Şirkətın struktur bölmələri  üzrə xüsusi audit yoxlamaları və  təftişlər keçirilməsini sifariş vermək;           

2.1.17. Şirkətın fəaliyyətinə və əməkdaşlara aid olan hər hansı məlumatlar üzrə sorğu vermək;

2.1.18. Şirkətın fəaliyyəti məqsədləri üçün  ehtiyac olduqda müstəqil ekspertləri cəlb etməklə bağlı rəhbərlik qarşısında məsələ qaldırmaq;

2.1.19. Zəruri hallarda öz iclaslarına Şirkətin əməkdaşlarını, kənar və daxili auditorları və müstəqil ekspertləri dəvət etmək;

2.1.20. Şirkətin müvafiq orqanlarının (adlarını göstərməli) iclaslarında səs hüququna malik olmadan iştirak etmək;

2.1.21. Şirkətin müvafiq orqanlarının (adlarını göstərməli) növbədənkənar iclasının keçirilməsini tələb etmək;

2.1.22. Bu Əsasnamə və (əgər varsa) Şirkətin fəaliyyət sahəsini tənzimləyən orqanın normativ aktları ilə nəzərdə tutulmuş digər səlahiyyətləri həyata keçirmək.

2.2. Komitə Şirkətdə aşağıdakı hallarda Şirkətin fəaliyyət sahəsini tənzimləyən qanunvericiliyin, Şirkətın Nizamnaməsi və (əgər varsa) Şirkətin fəaliyyət sahəsini tənzimləyən orqanın normativ sənədlərinin tələblərinin yerinə yetirilməsi, habelə Şirkətdə mühasibat işinin vəziyyətinin yoxlanılmasını Daxili Audit Departamentindən (və ya digər Daxili audit qurumundan)  tələb edə bilər:

2.2.1. Audit Komitəsinin tərtib etdiyi plan əsasında;

2.2.2. Səhmdarların (təsisçilərin) Ümumi Yığıncağının (və ya təsisçinin) tələbi əsasında;

2.2.3. 5%-dən çox paya malik olan səhmdarların tələbi əsasında(Şirkət Səhmdar Cəmiyyət olduqda);;

2.2.4. Şirkətin müvafiq səlahiyyətli orqanının (adını göstərməli) tələbi əsasında;

2.2.5. Tənzimləyici orqanın (əgər varsa – adını göstərməklə) tələbi əsasında;

2.2.6. Kənar auditorun tələbi əsasında.

2.3. Komitə Şirkətın fəaliyyətinə nəzarət və monitorinqi həyata keçirən zaman aşağıdakı prinsiplərə riayət edir:

2.3.1. Şirkətın cari iş fəaliyyətinə maneçiliyin minimuma endirilməsi;

2.3.2. lüzumsuz yoxlamaların aparılmaması;

2.3.3. lüzumsuz məlumatların hazırlatdırılmaması və tələb edilməməsi.

3. Komitənin vəzifələri

3.1. Komitənin vəzifələri aşağıdakılardan ibarətdir:

3.1.1. Daxili və Kənar auditorlar tərəfindən irəli sürülmüş daxili nəzarət üzrə tövsiyyələrin icraçılar tərəfindən icra olunub olunmamasına nəzarət etmək;

3.1.2 Mühüm maliyyə risklərinin cari sahələrinə və icra strukturları tərəfindən onların səmərəli idarə edilməsinə  nəzarət etmək;

3.1.3 Maliyyə hesabatlarına əhəmiyyətli dərəcədə təsir edə biləcək  hər hansı hüquqi məsələləri nəzərdən keçirmək;

3.1.4 Şirkətın illik və cari maliyyə hesabatlarının hazırlanma prosesinə və nəticələrinə nəzarət etmək;

3.1.5. Daxili Audit qurumunun fəaliyyətini tənzimləmək və onun fəaliyyətinə  nəzarət etmək;

3.1.6. Daxili Audit qurumunun rəhbəri və əməkdaşlarının vəzifə təlimatlarını, şöbənin illik iş planı və programlarını, daxili audit hesabatlarını yoxlamaq, nəzarət sisteminin təkmilləşdirilməsi üzrə tövsiyyələr vermək;

3.1.7. Daxili Audit qurumunun əməkdaşlarının  fəaliyyətinin səmərəliliyini və peşə yararlığını nəzərdən keçirmək; 

3.1.8. Daxili Auditorlar tərəfindən təqdim edilmiş mühüm nəticələrin və tövsiyyələrin müntəzəm  əsasda müzakirəsini təmin etmək;

3.1.9. Şirkət tərəfindən qanun və normativ sənədlərə riayyət olunmasına nəzarət etmək;

3.1.10. Maliyyə hesabatlarının hazırlanması prosesində bütün qanun və tənzimləyici orqanın (əgər varsa)  normativ  aktlarının  tələblərinə riayət olunmasına nəzarət etmək;

3.1.11. Tənzimləyici orqanlar tərəfindən aparılmış yoxlamaların nəticələrini nəzərdən keçirir və onların audit xidmətinin təkmilləşdirilməsi üzrə tövsiyyələrini icra etmək;

3.1.12.  Etik davranış qaydalarıma (və ya digər sənədə – əgər varsa) riayət olunması üzrə nəzarət sisteminin işləməsinə nəzarət etmək;

3.1.13. Müntəzəm olaraq Komitənin fəaliyyəti haqqında (azı ildə bir dəfə) Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yığıncağına hesabat vermək və müvafiq tövsiyyələri təqdim etmək;

3.1.14. Daxili Audit, Kənar Auditorlar və Şirkətin müvafiq orqanları (adlarını göstərməli) arasında münasibətləri tənzimləmək;

3.1.15 Şirkətın ümumi fəaliyyətində mövcud olan və yarana biləcək risklər üzrə daim müvafiq orqanı (adını göstərməli) məlumatlandırmaq;

 4. Komitənin tərkibi  və işinin təşkili

 4.1. Şirkətın Audit Komitəsi 3  (və ya sayı göstərilir) nəfərdən ibarətditr.

  4.2. Komitənın üzvləri Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yiğincağı tərəfindən 2 (və ya miqdarı göstərilir) ildən çox olmayan müddətə seçilirlər. Komitənın üzvləri təkrar seçilə  bilərlər (və ya bilməzlər). Səhmdarların (Təsisçilərin) ümumi yığıncağı Komitə üzvlərindən birini Komitənin Sədri təyin edir.

 4.3. Komitənin Sədri və üzvləri seçilərkən aşağıdakı tələblər götürülür:

 - iqtisadi, biznes və ya hüquqi təhsilin olması;

 - öz vəzifələrini yerinə yetirmək üçün lazımi peşəkar bacarığa və fərdi keyfiyyətlərə malik olması;

 - Komitənin ən azı bir üzvünün mühasibat və audit və ya aidiyyatlı maliyyə sahələrində mütəxəssis olması;  

 4.4. müvafiq orqanların üzvləri (adları göstərilir) Komitənin işinə müdaxilə edə bilməzlər.

 4.5. Aşagıdakı şəxslər Komitənin üzvləri ola bilməzlər:

4.5.1. maliyyə vəziyyətinin pisləşməsi və prudensial tələbləri pozmaqla əlaqədar məcburi ləğv olunmuş, yaxud müflis elan edilmiş Şirkətdə ləğvetmə və ya iflas haqqında qərarın qəbul edildiyi tarixdən bir il əvvəl Şirkətın inzibatçısı işləmiş şəxslər;

4.5.2. üç ildən az olmayan müddət ərzində başqası ilə əvəz edilməsi barədə tənzimləyici orqanın (əgər varsa) tələbi ilə hər hansı Şirkətın, filialın və ya şöbənin inzibatçısı vəzifəsindən azad edilmiş şəxs (işə bərpa olunması haqqında barəsində qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qərarı olan şəxslər istisna olmaqla);

 4.5.3. Məhkumluğu olan, keçmişdə mülkiyyət əleyhinə və iqtisadi fəaliyyət sahəsində ağır və xüsusilə ağır cinayətlərə görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş şəxslər, habelə barələrində mülkiyyət əleyhinə və iqtisadi fəaliyyət sahəsində ağır və xüsusilə ağır cinayətlərin istintaqına müddətin keçməsinə və ya amnistiyaya əsasən xitam verilməsi, müvafiq vəzifəni tutması və ya peşə fəaliyyəti ilə məşğul olması, üzərində məhkəmə qərarı ilə qadağa qoyulması, məhkəmə qaydasında müflis elan edilməsi faktları olan şəxslər;

4.5.4. Şirkətın inzibatçısı hüququndan qanunla məhrum edilmiş şəxslər; 

4.5.5. Şirkətın digər idarəetmə orqanının üzvü olan şəxslər;

4.5.6. Şirkətdə digər vəzifə tutan şəxslər.

 5. Komitənin iclaslarının keçirilməsi və aparılması qaydaları

5.1. Komitənin iclaslarına Komitənin Sədri sədrlik edir.

5.2. Komitənin üzvlərinin hamısının iştirak etdiyi iclas yetərsaylı hesab olunur və qərarlar açıq səsvermə ilə adi səs çoxluğu prinsipi ilə qəbul edilir.

5.3. Komitənin və onun üzvlərinin öz vəzifələrini başqalarına həvalə etmək hüququ yoxdur.

5.4. Komitənin iclası video və ya telefon konfransı  vasitəsilə aparıla bilər. Komitənin iclasında video və ya telefon konfrans vasitəsilə iştirak etmiş Komitənin üzvü iclasda şəxsən iştirak etmiş sayılır.

5.5. Komitənin iclaslarında səsvermə 1 üzv - 1 səs prinsipi ilə həyata keçirilir. Səsvermə zamanı bitərəf qalmağa icazə verilmir. Səsvermə zamanı Komitə üzvlərinin səsləri bərabər paylandığı təqdirdə, Komitə Sədrinin səsi həlledicidir. İclasın nəticələri protokolla rəsmiləşdirilir.

5.6. Komitənin plan üzrə iclasları rübdə bir dəfədən az olmayaraq keçirilir. Komitənin növbədənkənar iclasları onun üzvlərindən birinin təşəbbüsü, Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yığıncağının, mühüm iştirak payına malik səhmdarların (əgər şirkət səhmdar cəmiyyətdirsə), digər səlahiyyətli orqanın (adları göstərilir) müraciəti ilə çağırıla bilər.

5.7. Komitə iclaslarına çağırışlar Komitənin katibi tərəfindən edilir.

5.8. Komitə iclaslarından sonra 5 gündən gec olmayaraq katib tərfindən protokol tərtib edilir. protokola Komitə tərfindən qəbul edilmiş sənədlər və müzakirə olunan məsələlər üzrə materiallar əlavə edilir.

5.9. Komitənin Sədri və üzvləri aşağıdakı hallarda Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yığıncağı (və ya təsisçi tərəfindən – şirkətin bir təsisçisi olduqda)  tərəfindən vaxtından əvvəl geri çağırılırlar:

5.9.1. digər şirkətlərin idarəetmə orqanının üzvü olduqda və ya hər hansı bir vəzifə tutduqda;

5.9.2. onlara həvalə olunmuş işlərin öhdəsindən gəlmədikdə;

5.9.3. öz xahişləri ilə;

5.9.4. qanunvericiliyin tələb etdiyi digər hallarda.

6. Komitənin hesabatlığı

6.1.   Komitənin Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yığıncağına təqdim etdiyi hesabatda aşağıdakı məsələlər açıqlanmalıdır:

6.1.1. Şirkətdə qanunvericiliyə riayət edilməsinin səviyyəsi;

6.1.2. Şirkətdən maliyyə uçotu və hesabatların hazırlanmasının səviyyəsi;

6.1.3. Auditor fəaliyyətinin ümumi qiymətləndirilməsi;

6.1.4. Şirkətdə risklərin idarə edilməsi və nəzarət sistemlərinin vəziyyətinin səviyyəsi;

6.1.5. Şirkətdə risklərin və nəzarət sistemlərinin, uçot və qanunvericilyin təkmilləşdirilməsi barədə təkliflər;

6.1.6. bu Əsasnamə üzrə Komitənin vəzifələrinə aid olan digər məsələlər.

6.2. Komitə müvafiq orqana (adını göstərməli) aşağıdakı hesabatları təqdim edir:

6.2.1. qanunvericiliyin tələblərinə əməl edilməsi, aşkar olunmuş qanun pozuntuları haqqında məlumat və onların aradan qaldırılması üçün fəaliyyət planı;

6.2.2. daxili nəzarətin vəziyyətinin yoxlanması barədə hesabat və onun səmərəliliyinin artırılması barədə tövsiyələr, habelə kənar audit hesabatı və rəhbərliyə verilən təkliflər daxil olmaqla, kənar audit ilə əlaqədar bütün yazışmalar;

6.2.3. Şirkətə, onunla əlaqədar şəxslərə təsir edə biləcək gözlənilən məhkəmə işi və ya cəlb edilmiş məhkəmə icraatı haqqında məlumat;

6.2.4. Şirkətə aid ola bilən hər hansı bir qanunverisilik aktı haqqında məlumat.

6.3. Komitə və onun Sədrinin qərar qəbuletmə səlahiyyətləri

6.3.1. Komitənin aşağıdakı məsələlər üzrə qərarqəbuletmə səlahiyyətləri vardır:

6.3.2 Daxili Audit qurumunun audit planını təsdiq etmək;

6.3.3 Növbədənkənar audit aparılması barədə qərarlar qəbul etmək;

6.3.4 Daxili Audit qurumunun və onun işçilərinin işdən kənarlaşdırılması üzrə müvafiq orqan (adını göstərməli) qarşısında vəsatət qaldırmaq;

6.3.5. Daxili Audit qurumunun Əsasnaməsini təsdiq etmək;

6.3.6. Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yığıncağının ona vermiş olduğu səlahiyyət çərçivəsində digər qərarlar qəbul emək.

6.3.7. Komitənin qərarları onun iclaslarında bu Əsasnamənin 3.6-cı maddəsində göstərilən qaydada səsvermə yolu ilə qəbul edilir.

6.3.8. Komitə  Sədrinin və ya onun ayrı-ayrı üzvlərinin Komitə adından təkbaşına qərarlar qəbul etməsinə və onun icra Şirkətın digər icra strukturlarından tələb etməyə yol verilmir.

6.3.9. Komitənin qərarları Daxili Audit qurumu üçün məcburidir və bu qərarlar mütləq yerinə yetirilməlidir. Daxili Audit qurumu Komitənin qərarlarının yerinə yetirilməsi üçün məsuliyyət daşıyır.

6.4.   Komitənin Sədri aşagıdakı salahıyyətlərə malikdir:

6.4.1. Komitənin iclaslarında qəbul olunmuş sənədləri təsdiq etmək;

6.4.2. Komitənin iclasını çağırmaq və iclasları idarə etmək;

6.4.3 Şirkətı ona verilmiş səlahiyyətlər daxilində səhmdarların adından təmsil etmək;

6.4.4 Daxili Audit qurumunun rəhbərinin və onun işçilərinin vəzifə təlimatlarını təsdiq etmək;

6.4.5. Komitə üzvlərinə bonus, mükafat verilməsi üzrə Səhmdarların (Təsisçilərin) Ümumi Yığıncağına təkliflər vermək;

6.4.6. Komitənin iclaslararası dövrdə Daxili Audit qurumunun fəaliyyətinə nəzarət etmək və tənzimləmək.

 

7. Əsasnamənin təsdiqi, əlavə və dəyişikliklər edilməsi qaydaları.

 Komitənin Əsasnaməsi Şirkətin Müşahidə Şurasının (və ya digər səlahiyyətli orqanının) təqdimatı əsasında Səhmdarların Ümumi Yığıncağı (və ya digər səlahiyyətli orqanı) tərəfindən təsdiq edilir və ona əlavə və dəyişikliklər edilir.